Efficient Cookstove Saves Refugee Lives in Sudan's Darfur Region

An estimated 2.2 million refugees huddle in makeshift camps in the Darfur region of western Sudan. In the camps, they are safe, but they cook their meals over inefficient wood fires, and as already scant forests are depleted they must venture ever farther to gather fuel—up to 9 miles in some cases. Away from camp, the men risk being killed and the women raped or mutilated by the Janjaweed militia.

When a program officer from the U.S. Agency for International Development asked Ashok Gadgil, a senior scientist at the Lawrence Berkeley National Laboratory in Berkeley, Calif., to help solve the problem, Gadgil recruited LBNL colleague Christina Galitsky, an environmental energy researcher. Together they traveled to Darfur to meet the refugees and learn about their cooking needs. Back at LBNL, they and a team of students developed a high-efficiency cookstove made of in-expensive sheetmetal. There’s nothing high-tech about it—a few pieces of bent metal and a cast-iron grate improve combustion and energy transfer—but it uses 55 to 75 percent less wood than a cooking fire, slashing the time refugees need to spend in heightened danger. The stoves fit local cookware, and shield flames from the region’s strong winds. Each stove costs about $15 and should last about five years. “We have not invented something altogether new,” Gadgil says, “but we have tuned the technology to work with the refugees.”

Click on this link to view the video of the invention.

Generator ေခၚလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္စက္

ေရးသားသူ - ေဇာ္ေအာင္ (ဖိုးေဇာ္)

မိတ္ေဆြတို႔ေရ သံလိုက္ေတြက သူ႕အေပၚစိတ္၀င္စားမိတဲ့ေဇာ္ကို အၿမဲလိုလိုညိႈ႕ငင္ေနၿပီး (Generator) ဂ်င္နေရတာ လို႔ေခၚတဲ့လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္စက္ ေတြဆီ အေရာက္ေခၚသြားတာခဲ့ေသးတာဗ်။

အစက ဘာမသိမထားေပမယ့္ ေတြ႔ပါျမင္ပါမ်ားလာေတာ့ နည္းနည္းခ်င္း ပိုသိသိလာေလးေတြေျပာျပရဦးမယ္။

ပထမဆံုးၾကားဖူးတာက (Dynamo) ဒိုင္နမိုတဲ့ စက္ဘီးေတြမွာ တပ္ဆင္ၿပီးလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားရယူၾကတဲ့စက္ကေလးေတြေပါ့။
အေဖ႔မွာ ရာေလး စက္ဘီးႀကီးရွိေပမယ့္ ဒိုင္နမိုမပါလို႔ မီးမထြန္းႏိုင္ဘူး၊ သူမ်ားစက္ဘီးမွာ ဒိုင္နမိုတပ္ထားတာကိုသြားသြားၾကည့္ရတယ္။

ပိုင္ရွင္လစ္တုန္း ဒိုင္နမိုရဲ႔ေခါင္းပိုင္းေလးကို လက္ႏွင့္လွည့္ၾကည့္ခဲ့ေသးတယ္။ ကိုယ္က တစ္စိတ္စာေလာက္လွည့္ၿပီး လက္လႊတ္ၾကည့္လိုက္တိုင္း ေခါင္းကထားတဲ့ေနရာရပ္မေနပဲ သူ႔အလိုလို နည္းနည္းခုန္ေရႊ႕သြားၿပီးမွ ရပ္ရပ္သြားတာေတြ႕ရတယ္။

အထဲမွာ အၿမဲတမ္းသံလိုက္ရွိေနလို႔ဒီလိုျဖစ္ရပံုကို (လက္ေတြ႕ပစၥည္းမရွိမီကတည္းက ဗဟုသုတရႏိုင္သမွ်ေနရာေတြက စပ္စပ္စုစုလုပ္ထားသူမို႔) ေဇာ္ ႀကိဳသိထားတယ္ေလ။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကို စြမ္းအင္အသီးသီးမွအသြင္ေျပာင္းကာရယူႏိုင္ဖို႔ နည္းလမ္းခဲြေတြအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႕ ထုတ္ယူရႏိုင္တာေတြလည္း ႀကိဳသိထားတယ္။

အဲဒီအထဲမွာ ယႏၱယားနည္းစဥ္လို႔ေခၚတဲ့ စက္မႈစြမ္းအင္ကိုသံုးၿပီး သံလိုက္ဓါတ္အားမွ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ထုတ္ယူတဲ့နည္းကို ေတာ္ေတာ္ေလးစိတ္၀င္စားမိတယ္ေပါ့ဗ်ာ။

ေဇာ္ဖတ္ဖူးတဲ့ စာအုပ္ေတြထဲမွာရွင္းျပထားတာက

ယႏၱယားနည္းစဥ္ျဖင့္ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားျဖစ္ထြန္းရရွိရန္ အေရးပါေသာအခ်က္ႀကီး ၃ခ်က္ ျပည့္စံုရန္လိုၿပီး
လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္စက္တို႔ တြင္ အေျခခံအစိတ္အပိုင္းႀကီး ၅ခုပါ၀င္ေလ့ရွိတယ္တဲ့။

အေရးပါေသာအခ်က္ႀကီး ၃ခ်က္ကေတာ့

၁) သံလိုက္နယ္ေျမ (Magnetic field)
၂) လွ်ပ္ကူးနန္းႀကိဳးေခြ (Conductor)
၃) လႈပ္ရွားမႈအား (Motion) တို႔ျဖစ္ၿပီး

လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္စက္မ်ားရွိ အေျခခံအစိတ္အပိုင္းႀကီးမ်ားကေတာ့
(လည္ပတ္ေသာအပိုင္းမွ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ေပးေသာ ပံုစံတြင္ျဖစ္ပါသည္)

၁) ကိုယ္ထည္ပိုင္း (Yoke)
၂) သံလိုက္နယ္ေျမဖန္တီးေပးရာအပိုင္း (Magnetic pole shoes)
၃) လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ညိွဳ႕၀င္ျဖစ္ေပၚရာအပိုင္း (Armature)
၄) လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေျပာင္းလည္းေပးပို႔ ေသာအပိုင္း (commutator)
၅) ေရွ႕ေနာက္ ထိပ္ပိတ္မ်ား(End covers)

ဟူ၍ျဖစ္ပါသည္တဲ့။

အဲဒီစာအုပ္မွာပဲ အေျခခံက်ေသာ ဒီစီလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္စက္ တို႔၏ (Armature coil ႏွင့္ Field coil) ဆက္သြယ္ပံု အမ်ဳိးအစားကဲြမ်ား

1) Series generator
2) Shunt generator
3) Compound generator
a) Short-shunt
b) Long-shunt စတဲ့ အေျခခံသေဘာမ်ား ကိုေသခ်ာရွင္းျပၿပီးမွ

ေအစီလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ထုတ္စက္အေၾကာင္း၊ သံလိုက္ဓါတ္အားအတြက္ သံလိုက္ျပဳေခြ (Magnetic field coil) သို႔ DC လွ်ပ္စီးေၾကာင္း ေပးသြင္းပံုနည္းမ်ားကို

၁) ျပင္ပမွသီးျခားေပးသြင္းနည္း (Separated-field excitation method)
၂) ကိုယ္တိုင္ဓါတ္အားေပးသြင္းနည္း (Self-excitation method)
စသည္ျဖင့္ (Excitation ေပးသြင္းပံု/ထိန္းခ်ဳပ္ပံု) အမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္တကြ ဆက္ရွင္းျပပါတယ္။


ၿပီးေတာ့မွ (Alternator/ Generator) ေခၚအႀကီးစား ဓါတ္အားထုတ္စက္ႀကီးမ်ားအေၾကာင္း ဆက္လက္ရွင္းျပထားတာေတြ႕ရပါတယ္။

လွ်ပ္ထုတ္စက္မ်ားတြင္ လည္ပတ္ေသာအပိုင္းမွ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္ထုတ္ယူေသာအမ်ဳိးအစား (revolution armature type) ႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေသာအပိုင္းမွ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားထုတ္ယူေသာအမ်ဳိးအစား (revolution field type) ဟု အဓိကခဲြျခားေလ့လာႏိုင္ေၾကာင္းလည္း စာေတြ႔ျဖင့္ပဲသိခဲ့ရပါတယ္။

ထုတ္လုပ္မႈပမာဏ (Capacity) ၂၅၀ ကီလို၀ပ္ အထက္စက္ႀကီးမ်ားကို (revolution field type) နည္းလမ္းျဖင့္သာ တည္ေဆာက္ေလ့ရွိၾကၿပီး
(revolution field type) စက္တို႔တြင္ Commutator slip ring type ႏွင့္ Brush less type တို႕ ကြာျခားတည္ရွိႏိုင္ပံုတို႔ကို လည္းထပ္မံ ရွင္းပါေသးတယ္။

နည္းလမ္းကဲြအားလံုးအတြက္ အထြက္လွ်ပ္စစ္ဗို႔အား ခ်ိန္ညွိထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ကိုလည္း အေျခခံသေဘာ သိရွိေစပါတယ္။

စာထဲမွာေတြ႕ဖူးတာေတြကို စာခ်ည္းသက္သက္ပဲရယ္လို႔ စိတ္မပ်က္ႏိုင္အားပဲ အားလံုးနားမလည္ႏိုင္သည့္တိုင္ စိတ္ပါ၀င္စားစြာ ေလ့လာၾကည့္ဖူးတာေၾကာင့္
စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္းမွ လက္ေတြ႕ပစၥည္းကရိယာမ်ားႏွင့္ထိေတြ႕ခြင့္ရလာခ်ိန္မွာ အလြန္ရင္းႏွီးကၽြမ္း၀င္ေနၿပီးသားျဖစ္ေစတာကို ကိုယ္ေတြ႔တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

စာသင္ခန္း/အလုပ္ရံုခန္းမ်ားမွ ထပ္ဆင့္သိရွိလာရတဲ့ ပညာဗဟုသုတ မ်ားကလည္း
ေနာင္အခ်ိန္မွာ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေပးစက္အမ်ဳိးမ်ဳိးထိန္းသိမ္းကိုင္တြယ္ေမာင္းႏွင္ႏိုင္ရန္၊ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းမႈေပးရန္တို႔အတြက္ပါ လံုေလာက္ေသာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားရွိေစပါတယ္။

အခ်က္အလက္မ်ားကို အၾကမ္းအားျဖင့္ျပည့္စံုေအာင္စုေပါင္းေဖၚျပရတဲ့အတြက္ တစ္ပိုင္းစီ အေသးစိတ္ မေဖၚျပႏိုင္ပဲရွိေနပါတယ္။

အေသးစိတ္သိလိုသည္မ်ားရွိလို႔ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းလာခဲ့ပါက ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြးေျဖၾကားၾကဦးမွာျဖစ္လို႔ ယခုထက္ပိုၿပီး စံုလင္တိက်မွန္ကန္စြာ သိႏိုင္ၾကဦးမွာျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုပါတယ္။